BOOM-studie

Het rapport van het bureau BOOM te Delft biedt concrete handvatten aan ontwerpers en gemeenteambtenaren om het woongenot of de woonbeleving van de (toekomstige) bewoners te verbeteren, zodat zij het wonen in het betreffende project in de milieuaandachtszone positief/ positiever waarderen. De oplossingen worden onder andere gezocht in bouwkundige maatregelen op gebouw-, straat-, en wijkniveau. De keuze voor de maatregelen wordt bepaald door de mogelijkheden en kansen van de locatie, de hinderbelasting (randvoorwaarden) en een in het gebied passende leefstijl van de bewoner (woonconcept). Een belangrijke maatregel is ook de verkaveling: het realiseren van geluidluwe gevels en afscherming.

Conclusies van het rapport

Er is onderscheid gemaakt tussen maatregelen die de milieubelasting verminderen en maatregelen die de beleving van hinder beïnvloeden. De effectiviteit van de vermindering in milieubelasting is afhankelijk van locatie specifieke factoren, zoals het ontwerp. Deze kan door een deskundige worden berekend. Streefbeelden kunnen voor verschillende ambities worden vastgesteld. De effectiviteit van de maatregelen ter beïnvloeding van de beleving van de hinder bleek sterk afhankelijk van de leefstijl van de bewoner. Voorlichting is essentieel voor een juiste keuze van de (potentiële) bewoner en het goed omgaan met de omgeving en de genomen maatregelen. Een leefstijlenbenadering heeft geen zin wanneer de bewoner niet wordt voorgelicht.

Voor de binnenruimten gelden hogere eisen vooral wat betreft de milieubelasting. De maatregelen voor de openbare ruimte kunnen meer gezocht worden in de maatregelen tegen het ervaren van hinder. Maatregelen tegen het ervaren van hinder zijn vaak goedkoper dan maatregelen die de milieubelasting verminderen. De leefstijlenbenadering kan effectief bijdragen aan een positieve waardering van de bewoner door extra kwaliteit te bieden zonder dat het veel meer geld hoeft te kosten. De leefstijlenbenadering is moeilijk toe te passen voor herstructureringswijken. Verbetering van de omgeving voor een specifieke leefstijl is door de diversiteit van de bewoners moeilijk. Maatregelen kunnen worden gezocht in diversiteit binnen de wijk, zonering in de woning en maatregelen die de milieubelasting verminderen.

Wat is hinder?

Hinder wordt in het BOOM-rapport gedefinieerd als de negatieve invloed – van milieubelasting (afkomstig van externe bronnen) – op het welbevinden van een persoon. Deze negatieve invloed kan variëren van ergernis en stress tot gezondheidsschade en het verkorten van de levensverwachting. De in dit rapport voorgestelde werkwijze en maatregelen zijn bedoeld voor hindersituaties die door de overheid als acceptabel voor de gezondheid worden getypeerd. Duidelijk is dat bij voorgenomen nieuwbouw natuurlijk sprake kan zijn van hinder, maar dat geen sprake kan zijn risico’s voor de volksgezondheid.

Het BOOM-rapport onderscheidt geluid (herrie), geur (stank), visuele hinder, barrièrewerking, externe veiligheid en luchtvervuiling in de vorm van fijn stof, stof en NO₂. Hinder is per definitie subjectief. Het gaat namelijk om de overlast die ervaren wordt en niet om de werkelijke belasting. Wel is er een duidelijk verband tussen de hoogte van de milieubelasting en het percentage mensen dat aangeeft gehinderd te zijn. Hinder verschilt per persoon en wordt bepaald door:

Hindergebonden kenmerken (kenmerken en vormen van milieubelasting);
Persoonsgebonden kenmerken (persoonlijke eigenschappen die de invloed van de milieubelasting op het welzijn bepalen);
Omgevingsgebonden kenmerken (kenmerken van de omgeving die de totale waardering van de omgeving beïnvloeden).

Werkwijze / de keuze van de maatregelen

Er moet eerst voldoende inzicht zijn in de hindergebonden en de omgevingsgebonden kenmerken van de locatie. Pas daarna kan een keuze kan worden gemaakt welke maatregelen moeten worden genomen tegen hinder of voor een meer positieve waardering van de omgeving.

Hoe de ruimtelijk-functionele kenmerken van het gebied optimaal benut kunnen worden komt aan de orde bij de zevensprong van MILO en de zeven stappen van de LOGOmethodiek. Het BOOM-rapport geeft hier invulling aan: stel de uitvoeringsmaatregelen vast en volg de resultaten. Het vaststellen van de leefstijl die past binnen het gebiedstype en de milieukwaliteit en het ontwikkelen van een integraal concept waarbinnen gebiedstype, milieukwaliteit en leefstijl passen vormen het sluitstuk van LOGO en MILO.